Tham dự phiên họp, Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Lạng Sơn có các đồng chí: Trần Sỹ Thanh, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương; Đoàn Thu Hà, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh; Nguyễn Đặng Ân, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh và các ĐBQH tỉnh.

Tham gia chất vấn, đại biểu Nguyễn Đặng Ân, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh nêu rõ: Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Quốc hội đã ban hành nhiều chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó có cơ chế cho phép doanh nghiệp trích tối đa 20% thu nhập tính thuế để lập quỹ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy số doanh nghiệp trích lập quỹ còn rất ít, chủ yếu là doanh nghiệp Nhà nước. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhất là tại các địa bàn miền núi, biên giới, có năng lực tài chính hạn chế, rất khó có khả năng trích lập, sử dụng quỹ này.

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ về điểm nghẽn căn bản khiến các chính sách khuyến khích đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chưa thực sự đi vào khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đồng thời, đề nghị Bộ trưởng cho biết những giải pháp cụ thể, cơ chế hỗ trợ trực tiếp, phù hợp với đặc thù địa bàn khó khăn, để doanh nghiệp có thể tiếp cận, ứng dụng và đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh, thay vì chủ yếu được hưởng chính sách khi đã có lợi nhuận và nguồn lực tài chính.

Trả lời chất vấn của đại biểu Nguyễn Đặng Ân, đồng chí Vũ Hải Quân, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng đây là vấn đề trọng tâm, cần có các giải pháp đồng bộ nhằm thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đặc biệt trong khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo Bộ trưởng, có nhiều nguyên nhân khiến doanh nghiệp chưa tích cực trích lập và sử dụng quỹ phát triển khoa học và công nghệ. Trong đó, một số doanh nghiệp chưa có nhu cầu đổi mới công nghệ; một số còn e ngại thủ tục trích lập, sử dụng quỹ phức tạp, những rủi ro có thể gặp phải. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa có nguồn vốn, thu nhập hạn chế, số kinh phí có thể trích lập không đáng kể, chưa đủ đáp ứng nhu cầu đầu tư đổi mới công nghệ.

Về giải pháp, Bộ trưởng cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp với Bộ Tài chính rà soát cơ chế trích lập, sử dụng quỹ, nhất là các quy định liên quan đến tỷ lệ trích lập, thời hạn sử dụng và những rủi ro pháp lý đối với doanh nghiệp, nhằm tạo điều kiện thuận lợi, khuyến khích doanh nghiệp chủ động đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đối với những doanh nghiệp nhỏ và vừa có nhu cầu đổi mới công nghệ nhưng thiếu nguồn lực, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ đồng hành, hỗ trợ thông qua Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF), với các hình thức hỗ trợ tiếp cận vốn vay ngân hàng, bảo lãnh và hỗ trợ lãi suất, giúp doanh nghiệp huy động thêm nguồn lực để nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao và đổi mới công nghệ.

Cùng với hỗ trợ về vốn, Bộ trưởng nhấn mạnh việc tăng cường hỗ trợ chuyên gia tư vấn, giúp doanh nghiệp nhận diện những hạn chế, điểm nghẽn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, xác định các khâu cần ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh.

Bộ trưởng khẳng định, doanh nghiệp phải thực sự là trung tâm của hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, tháo gỡ khó khăn về nguồn vốn và tăng cường hỗ trợ tiếp cận công nghệ sẽ góp phần tạo điều kiện để doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.