Tìm hiểu tại những địa bàn có lợi thế như Hữu Liên, Bắc Sơn, du lịch cộng đồng mở ra một hướng khởi nghiệp kinh doanh mới, không đòi hỏi mở rộng quỹ đất hay vốn đầu tư lớn ban đầu. Câu chuyện của anh Dương Công Trọng, thôn Nà Riềng, xã Bắc Sơn cho thấy cách thanh niên khởi nghiệp từ du lịch cộng đồng. Từ năm 2018, khi lượng khách đến làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn tăng lên, anh đã cải tạo nhà sàn và khuôn viên hơn 400 m² của gia đình để làm homestay. Bên cạnh dịch vụ lưu trú, ăn uống, gia đình còn tổ chức cho du khách tham gia các hoạt động trải nghiệm như: tham quan làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn, làng ngói âm dương; leo núi; cấy, gặt lúa; gói bánh chưng, giã bánh ngải; đồng thời duy trì câu lạc bộ hát then, đàn tính phục vụ sinh hoạt văn hóa.

Anh Trọng cho biết: Trung bình mỗi tháng, cơ sở đón từ 80 đến 100 lượt khách lưu trú và 100 đến 200 lượt khách trải nghiệm trong ngày, tạo việc làm cho 3 đến 5 lao động trong gia đình với thu nhập khoảng 7 triệu đồng/người/tháng, lợi nhuận đạt hơn 20 triệu đồng/tháng.

Tại xã Hữu Liên, mô hình của vợ chồng anh Phan Văn Môn cho thấy hướng đi này có thể mở rộng theo nhu cầu thị trường. Năm 2020, anh chị cải tạo khuôn viên hơn 900 m² thành điểm dừng chân kết hợp homestay. Bên cạnh lưu trú, ăn uống, mô hình bổ sung các dịch vụ như dẫn đường leo núi, tắm lá thuốc, cho thuê xe máy. Nhờ từng bước hoàn thiện dịch vụ, lượng khách duy trì ổn định từ 10 đến 15 lượt mỗi ngày. Hiện mô hình tạo việc làm cho các thành viên trong gia đình và lao động tại chỗ với thu nhập khoảng 8 triệu đồng/người/tháng, lợi nhuận trung bình đạt khoảng 30 triệu đồng/tháng.

Từ các mô hình cụ thể cho thấy, du lịch cộng đồng đang tạo ra một “hệ sinh thái khởi nghiệp” với nhiều vị trí để thanh niên tham gia. Theo thống kê sơ bộ, toàn tỉnh hiện có khoảng 20 mô hình homestay do thanh niên làm chủ; có khoảng 100 đoàn viên, thanh niên tham gia vào các hoạt động trong chuỗi du lịch. Không chỉ dừng ở lưu trú, dịch vụ ăn uống, người trẻ còn tham gia phát triển nhiều sản phẩm như trải nghiệm thu hái cam, quýt kết hợp cắm trại tại nông trại; tham quan vườn dâu tây, nho; thu hái, sơ chế hạt dẻ; tham gia các khâu như cho thuê trang phục, chụp ảnh, cung cấp thiết bị cắm trại, vận chuyển, hướng dẫn... Sự đa dạng này giúp giảm áp lực đầu tư, đồng thời tạo nhiều điểm tiếp cận để thanh niên lựa chọn hướng khởi nghiệp phù hợp.

Theo anh Đoàn Thành Công, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Bí thư Tỉnh đoàn, du lịch cộng đồng đang mở ra hướng khởi nghiệp mới cho thanh niên. Thời gian qua, Tỉnh đoàn đã phối hợp với các ngân hàng nhận ủy thác vốn vay, hỗ trợ thanh niên tiếp cận nguồn vốn ưu đãi; đề xuất hỗ trợ thêm nguồn lực để mở rộng mô hình; tổ chức tập huấn kỹ năng làm du lịch, quảng bá hình ảnh địa phương và định hướng đoàn viên tham gia phát triển dịch vụ. Các hoạt động này góp phần giúp thanh niên chuyển từ làm thời vụ sang hình thành mô hình kinh doanh gắn với du lịch cộng đồng.

Song song với đó, các cơ quan chuyên môn và chính quyền cơ sở tập trung định hướng phát triển, đào tạo kỹ năng, kết nối tour, tuyến và quảng bá sản phẩm, qua đó giúp các mô hình của thanh niên chuyển từ làm thử sang vận hành ổn định. Quá trình này không chỉ hỗ trợ về kỹ thuật mà còn giúp người trẻ nhìn rõ cách làm, tránh đầu tư dàn trải, từng bước hoàn thiện dịch vụ và nâng khả năng cạnh tranh.

Từ thực tế tại các địa bàn có thể thấy, du lịch cộng đồng không còn dừng ở thử nghiệm mà đang dần trở thành một hướng khởi nghiệp cụ thể cho thanh niên. Với những điều kiện sẵn có, người trẻ có thể bắt đầu từ quy mô nhỏ, tích lũy kinh nghiệm, mở rộng dịch vụ, nâng cao thu nhập và từng bước hình thành mô hình kinh doanh ổn định ngay trên quê hương.