Làm cao khô Vạn Linh-khi máy móc hỗ trợ con người, giảm chi phí, tăng sản lượng

Từ một món ăn dân dã gắn liền với bữa cơm gia đình hàng ngày, cao khô Vạn Linh giờ đây đã trở thành “thức quà thân thương” nổi tiếng trong và ngoài tỉnh Lạng Sơn. Nghề làm mỳ gạo này vốn được gìn giữ qua nhiều thế hệ tại địa phương; trước đây, người dân chủ yếu sản xuất thủ công, vất vả mà năng suất lại không cao.

Đến cuối năm 2022, chị Thi Thị Khánh cùng chồng là anh Nguyễn Đăng Quỳnh quyết định bước ngoặt: Đầu tư bài bản hệ thống máy móc như máy nghiền bột, máy tráng, máy thái bánh... nhằm giải phóng sức lao động và nâng cao sản lượng.

Chị Khánh cho hay: “Cuối năm 2022 vợ chồng tôi quyết định đầu tư máy móc để tăng năng suất và chất lượng sản phẩm… thế nhưng, hành trình đổi mới không hề dễ dàng, do chưa quen kỹ thuật và công nghệ mới mà nhiều mẻ gạo bị hỏng, phải bỏ đi rất nhiều”.

Không bỏ cuộc, anh chị vừa làm vừa rút kinh nghiệm, sau một năm điều chỉnh lại quy trình sản xuất… đổi mới cả nguyên liệu đầu vào nếu trước kia cơ sở chủ yếu dùng gạo bao thai, đoàn kết thì nay đã chuyển sang sử dụng gạo sa mơ. Từ đó những sợi mỳ Vạn Linh đã đạt độ dai, dẻo và thơm ngon đúng chuẩn hương vị truyền thống.

Để tạo ra những nắm mỳ cao khô trắng dẻo, đậm vị ngọt của hạt gạo, quy trình chế biến đòi hỏi sự tỉ mỉ và vất vả trong từng công đoạn từ việc ngâm xử lý gạo trong 2 tiếng từ hôm trước, sau đó để lắng bột đến ngày hôm sau, rồi mới gạn bớt nước và thắng bột và đưa vào hệ thống lò tráng.

Bánh tráng xong được mang ra phơi dưới ánh nắng tự nhiên trên các giàn tre cho đến khi khô giòn. Sau đó bánh lại được làm ẩm bằng nước ấm vừa tay trong 30 phút để bánh mềm sau đó mới cắt thành từng sợi mỳ vừa ăn rồi lại phơi dưới nắng thêm một lần nữa đến khi khô giòn tan, mới thành sản phẩm đạt chuẩn.

Với sự kết hợp giữa bí quyết gia truyền và máy móc hiện đại không chỉ đảm bảo nghiêm ngặt an toàn vệ sinh thực phẩm cho các nắm mỳ cao khô Vạn Linh mà còn giúp quy mô sản xuất của gia đình tăng trưởng vượt bậc.

Hiện nay vào những ngày nắng ráo, cơ sở của gia đình anh Quỳnh, chị Khánh tiêu thụ khoảng 4 tạ gạo/ngày, bình quân mỗi tháng làm 20 ngày, tiêu thụ khoảng 8 tấn gạo. Không chỉ làm giàu cho gia đình, cơ sở của anh Quỳnh còn tạo công ăn việc làm thời vụ cho 10-12 lao động địa phương.

Đang làm việc ở cơ sở sản xuất, chị Triệu Tâm Lan cho hay: “Gia đình tôi có con nhỏ, khá bận việc chăm sóc những được sự hỗ trợ của anh Quỳnh, chị Khánh tạo điều kiện hỗ trợ linh hoạt về thời gian tôi làm ở đây từ năm 2025. Công việc khá ổn định, nhẹ nhàng nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ, các khâu phải chính xác thì chất lượng sản phẩm mới đảm bảo”.

Đa dạng hóa sản phẩm, vươn tầm thị trường

Không dừng lại ở những sợi mỳ Vạn Linh màu trắng truyền thống, bước sang năm 2026, chị Khánh lại tiếp tục sáng tạo, phát triển thêm các dòng sản phẩm mới như mỳ cao khô đỏ (ngâm gạo với tinh dầu gấc) và mỳ cao khô tím (ngâm gạo với lá cẩm).

Việc kết hợp những nguồn nguyên liệu tự nhiên này đã giúp tạo màu sắc đa dạng, mỳ truyền thống khoác thêm tấm áo mới vừa bắt mắt và tăng giá trị dinh dưỡng cho sản phẩm.

Sản phẩm cao khô Vạn Linh có hương vị truyền thống đã chinh phục nhiều khách hàng khó tính, làm ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó, thị trường mở rộng tiêu thụ ngoài Lạng Sơn còn có Bắc Ninh…

Hiện toàn xã Vạn Linh có hơn 200 hộ tham gia sản xuất cao khô, tạo việc làm cho khoảng 600 lao động, với thu nhập bình quân khoảng 5–6 triệu đồng mỗi tháng. Mỗi năm, giá trị kinh tế từ nghề làm mỳ cao khô đạt trên 34 tỷ đồng, góp phần nâng cao đời sống người dân.

Nguồn: Báo Dân Việt