Bà Đinh Thị Ngọc sinh năm 1935, quê quán ở xã Lộc Bình. Dù năm nay đã ngoài 90 tuổi nhưng bà còn minh mẫn, khi nhớ về những năm tháng thanh xuân gian khổ mà hào hùng, góp sức cho mặt trận Điện Biên Phủ mắt bà lại rưng rưng xúc động...

“Trốn nhà” ra trận

Bà Ngọc là con thứ tư trong gia đình có 5 anh, chị, em. Khoảng cuối năm 1951, khi mới 16 tuổi bà tình nguyện tham gia TNXP. Bà Ngọc nhớ lại: Bấy giờ, bố mẹ tôi đã mất, 2 anh tôi cũng đã tham gia cách mạng, bản thân tôi khi đó chỉ mong được góp sức cho kháng chiến nên đã trốn đi không cho gia đình biết. Do ban ngày quân địch đánh bom ác liệt nên tôi đi bộ ra thị xã Lạng Sơn vào buổi tối, hành trang là một bộ quần áo, đến sáng thì đến nơi. Tôi đã khai thêm tuổi để được nhận.

Khi được nhận vào đơn vị, nữ TNXP Đinh Thị Ngọc được biên chế vào Tiểu đội 3, Trung đội 2, thuộc Đại đội TNXP C226. Do gầy, vóc dáng nhỏ nhắn, bà được đơn vị đặt cho biệt danh là “Con nhóc”. Với sự nhanh nhẹn, mưu trí, dũng cảm, bà được cấp trên cử giữ vai trò Tiểu đội trưởng.

Theo bà Ngọc, Đại đội TNXP C226 khi ấy có 4 trung đội, nhiệm vụ chính là đảm bảo mạch giao thông phục vụ chi viện sức người, sức của cho chiến dịch Điện Biên Phủ, dọc theo quốc lộ 1, đoạn từ cầu Lường, Hữu Lũng đến khu vực Đồng Đăng. Bấy giờ, mục tiêu của địch là đánh phá cầu, đường, phà, hòng chặn đường chi viện của ta, trong đó, những đoạn như: Sài Hồ, Mỏ Chảo, Cáp Mèo, thuộc huyện Chi Lăng cũ trên quốc lộ 1 là một trong các vị trí liên tục bị địch đánh phá ác liệt.

Với tinh thần không để “mạch máu giao thông ngừng chảy”, bà Ngọc cùng lực lượng TNXP đã sát cánh với bộ đội, tham gia trực tiếp các nhiệm vụ quan trọng như: mở đường, chỉ dẫn đường cho bộ đội hành quân chiến đấu; phá bom, san lấp hố bom, đảm bảo cho giao thông thông suốt, phục vụ vận chuyển lương thực, vũ khí, đạn dược, đồ dùng cho chiến dịch, góp sức làm nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. 

Được làm lễ truy điệu sống

“Ngày thì chúng tôi học chính trị, văn hóa, tối đến thì ra sửa đường, lấp hố bom, phá bom nổ chậm. Nhiệm vụ này đối diện với nhiều hiểm nguy, vì vậy mỗi khi đi làm nhiệm vụ là một lần chúng tôi sẵn sàng hi sinh và thuộc lòng những câu trong bài hát "Cảm tử quân":

“Tiến lên đường tới sa trường

Ta xứng danh là cảm tử quân

Tiến lên đường tới sa trường 

Trong súng gươm chúng ta coi thường…”, bà Ngọc bồi hồi. 

Bằng lòng dũng cảm, sự mưu trí, sáng tạo, cùng những dụng cụ thô sơ như: cuốc, xẻng, sọt đựng đất, đá (tự đan bằng lạt tre), đòn khênh, bà và đồng đội đã tham gia vận chuyển hàng nghìn mét khối đất, đá sửa đường, lấp hố bom, làm thêm nhiều đường vòng, bến vượt qua các cầu, phà bị địch đánh sập.

Theo bà Ngọc, đối diện với hiểm nguy đến tính mạng, không ít lần bà và đồng đội được đơn vị làm lễ truy điệu sống trước khi lên đường làm nhiệm vụ. 

Bản thân bà trong một lần khi đang làm nhiệm vụ sửa đường bất ngờ bị địch ném bom trúng bên cạnh, đất vùi đến vai. “Đó là một ngày tháng 9/1953 ở Cáp Mèo, phía trên Đồng Mỏ, thuộc huyện Chi Lăng cũ, lúc đó tôi gần như không biết gì, chỉ còn chút sức lực dùng tay vẫy để đồng đội thấy và tìm cách đưa lên”, bà Ngọc nhớ lại.

Khi được hỏi về những kỷ niệm sâu sắc trong quá trình tham gia TNXP phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ, bà Ngọc chia sẻ: Đối với tôi, sống sót trở về đã là may mắn. Kỷ niệm thì nhiều nhưng nhớ nhất là những thiếu thốn, khó khăn lúc bấy giờ. Khó khăn, thiếu thốn về lương thực, thực phẩm, rồi cả thiếu thốn đồ dùng cá nhân của chị em phụ nữ. Dù vậy, chúng tôi vẫn rất lạc quan, vui vẻ, niềm vui của tuổi thanh xuân bên nhau cống hiến vì Tổ quốc. Hạnh phúc nhất là khi nghe tin chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng, lúc đó chúng tôi bỏ hết cuốc, xẻng xuống ôm nhau hò reo ăn mừng. 

Hòa bình lập lại, bà làm tại cửa hàng mậu dịch, rồi tại một số hợp tác xã ở thị xã Lạng Sơn. Ông Hà Văn Thể, Bí thư Chi bộ, Khối trưởng khối 1, phường Kỳ Lừa cho biết: Sau khi nghỉ những công việc này, bà Ngọc tích cực tham gia nhiều hoạt động từ thiện, nhân đạo, giúp đỡ nhiều hội viên cựu TNXP hoàn cảnh khó khăn, hộ nghèo, gia đình chính sách, học sinh nghèo vượt khó... trong và ngoài tỉnh. Bà cũng tích cực tham gia các phong trào, hoạt động ở khối phố, gia đình bà nhiều năm nay đều đạt danh hiệu gia đình văn hóa.

Với những cống hiến trên, bà Đinh Thị Ngọc đã được Nhà nước tặng thưởng Huy chương kháng chiến chống Pháp hạng Nhì; được các cấp, ngành tặng nhiều bằng khen, giấy khen, các kỷ niệm chương vì sự nghiệp nhân đạo, sự nghiệp xây dựng và phát triển Hội Cựu giáo chức Việt Nam, sự nghiệp đại đoàn kết dân tộc…